मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती कार्यक्रमात (CMEGP) नवीन उद्योगाला प्रकल्प खर्चाच्या 15% ते 35% अनुदान मिळते — उत्पादन ₹50 लाखांपर्यंत, सेवा / कृषिपूरक ₹20 लाखांपर्यंत. स्वतःचा वाटा 5–10%, बाकी बँक कर्ज. खाली तुमचे अनुदान, कर्ज व हप्ता पाहा. मोफत, लॉगिन नाही.
CMEGP कॅल्क्युलेटर: अनुदान, कर्ज, हप्ता आणि PMEGP तुलना
तुमचा प्रकल्प खर्च व माहिती टाका. तुम्ही पात्र आहात का, अनुदान किती, स्वतःचा वाटा, बँक कर्ज, हप्ता आणि तोच प्रकल्प PMEGP मध्ये किती मिळेल ते पाहा.
मोफत अंदाज, मंजुरी नाही. मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती कार्यक्रम (CMEGP), उद्योग संचालनालय, महाराष्ट्र शासन. अनुदान: सर्वसाधारण 15% शहरी / 25% ग्रामीण, विशेष प्रवर्ग 25% / 35%; स्वतःचा वाटा 10% / 5%; प्रकल्प मर्यादा उत्पादन ₹50 लाख, सेवा, कृषिपूरक, ई-वाहन माल वाहतूक व इतर व्यवसाय ₹20 लाख. अधिकृत पोर्टल: maha-cmegp.gov.in. नियम 11 ऑक्टोबर 2026 रोजी तपासले.
उदाहरण: नाशिक जिल्ह्यात ₹25 लाखांचा मसाला उद्योग
नाशिक जिल्ह्यातील एका गावातील महिला ₹25 लाखांचा मसाला दळण व पॅकिंग उद्योग सुरू करते (उत्पादन, ग्रामीण, विशेष प्रवर्ग). अनुदान 35% = ₹8,75,000. तिचा स्वतःचा वाटा 5% = ₹1,25,000 आणि बँक कर्ज ₹23,75,000. 11% व्याजाने 5 वर्षांसाठी हप्ता सुमारे ₹51,638 महिना. 3 वर्षांनी अनुदान कर्जात जमा झाल्यावर प्रत्यक्ष सुमारे ₹15 लाखच फेडावे लागतात. PMEGP मध्येही तेवढेच ₹8.75 लाख मिळाले असते, पण ती 10वी उत्तीर्ण, 50 पेक्षा कमी वयाची आणि महाराष्ट्राची रहिवासी असल्याने CMEGP तिच्यासाठी आत्ता खुली आहे.
दुसरे उदाहरण: पुणे शहरात ₹15 लाखांचा सेवा उद्योग सुरू करणारा 47 वर्षांचा सर्वसाधारण प्रवर्गातील पुरुष. CMEGP ची प्रकाशित वयोमर्यादा 45 आहे, म्हणून त्याने आधी DIC कडे विचारावे. PMEGP मध्ये (वयाची कमाल मर्यादा नाही) त्याला 15% = ₹2,25,000 मिळतील, योजनेला मुदतवाढ मिळाली तर.
CMEGP अनुदान व मर्यादा एका नजरेत
| प्रवर्ग | स्वतःचा वाटा | अनुदान: शहरी | अनुदान: ग्रामीण |
|---|---|---|---|
| सर्वसाधारण | 10% | 15% | 25% |
| विशेष (SC, ST, महिला, माजी सैनिक, दिव्यांग) | 5% | 25% | 35% |
| नियम | |
|---|---|
| प्रकल्प मर्यादा: उत्पादन | ₹50 लाख |
| प्रकल्प मर्यादा: सेवा, कृषिपूरक / प्राथमिक कृषी प्रक्रिया, ई-वाहन माल वाहतूक, इतर व्यवसाय, सिंगल-ब्रँड सेवा | ₹20 लाख |
| बँक कर्ज | प्रकल्प खर्च वजा स्वतःचा वाटा (90% किंवा 95%) |
| वय | 18–45 वर्षे; विशेष प्रवर्ग 50 |
| शिक्षण | ₹10 लाखांवरील प्रकल्पासाठी 7वी; ₹25 लाखांवर 10वी उत्तीर्ण |
| लॉक-इन | अनुदान 3 वर्षे बँकेत, नंतर कर्जात जमा |
| प्रशिक्षण | पूर्ण कर्ज वितरणापूर्वी उद्योजकता विकास (EDP) प्रशिक्षण |
| कोण राबवते | उद्योग संचालनालय, महाराष्ट्र — जिल्हा उद्योग केंद्र व खादी ग्रामोद्योग मंडळामार्फत |
PMEGP आणि CMEGP मधील फरक
| CMEGP | PMEGP | |
|---|---|---|
| कोण राबवते | महाराष्ट्र शासन (उद्योग संचालनालय; जिल्हा उद्योग केंद्र व खादी ग्रामोद्योग मंडळ) | केंद्र शासन (MSME मंत्रालय; KVIC, KVIB, DIC) |
| कोण अर्ज करू शकतो | फक्त महाराष्ट्राचा अधिवास असलेले | भारताचा कोणताही नागरिक |
| वय | 18–45; विशेष प्रवर्ग 50 (प्रकाशित नियम) | 18 पेक्षा जास्त, कमाल मर्यादा नाही |
| शिक्षण | ₹10 लाखांवर 7वी; ₹25 लाखांवर 10वी | उत्पादन ₹10 लाखांवर / सेवा ₹5 लाखांवर 8वी |
| अनुदान | सर्वसाधारण 15% / 25%; विशेष 25% / 35% (शहरी / ग्रामीण) | तेच दर |
| विशेष प्रवर्ग | SC, ST, महिला, माजी सैनिक, दिव्यांग (OBC / VJNT / अल्पसंख्याक: अस्पष्ट) | याशिवाय OBC, अल्पसंख्याक, तृतीयपंथी, ईशान्य व डोंगरी / सीमा भाग |
| प्रकल्प मर्यादा | उत्पादन ₹50 लाख; सेवा, कृषिपूरक, ई-वाहन माल वाहतूक ₹20 लाख | उत्पादन ₹50 लाख; सेवा ₹20 लाख |
| पोर्टल | maha-cmegp.gov.in | kviconline.gov.in (PMEGP पोर्टल) |
| ऑक्टोबर 2026 ची स्थिती | सुरू (राज्य योजना) | 31 मार्च 2026 पर्यंत मंजुरी; मुदतवाढ अजून निश्चित नाही |
कोणती योजना चांगली? एकाच प्रकल्पावर अनुदान सहसा सारखेच असते. तुम्ही महाराष्ट्राचे रहिवासी असाल आणि वय व शिक्षणाच्या अटी पूर्ण करत असाल, तर CMEGP चांगली — विशेषतः PMEGP ची मुदतवाढ प्रलंबित असताना. तुमचे वय 45 पेक्षा जास्त (विशेष प्रवर्ग 50) असेल, किंवा तुम्ही OBC / अल्पसंख्याक असाल, तर PMEGP मध्ये विशेष दराने 10% जास्त अनुदान मिळू शकते. कॅल्क्युलेटर दोन्ही आकडे दाखवतो.
कोण अर्ज करू शकतो
- महाराष्ट्राचा अधिवास (डोमिसाईल) असलेले, 18 ते 45 वयाचे; SC, ST, महिला, माजी सैनिक व दिव्यांगांसाठी 50.
- फक्त नवीन उद्योग; जुन्या उद्योगाचा विस्तार नाही.
- शिक्षण: ₹10 लाखांवरील प्रकल्पासाठी 7वी, ₹25 लाखांवर 10वी उत्तीर्ण.
- एका कुटुंबातून (स्वतः व जोडीदार) एकच व्यक्ती; आधी PMEGP, CMEGP किंवा इतर सरकारी अनुदान घेतलेले नसावे.
- वैयक्तिक अर्जदार; बचत गटांसाठी (SHG) पोर्टलवर वेगळा अर्ज आहे.
लागणारी कागदपत्रे
- आधार कार्ड व पॅन कार्ड
- महाराष्ट्र अधिवास प्रमाणपत्र
- शाळा सोडल्याचा दाखला / गुणपत्रक (वय व शिक्षणाचा पुरावा)
- विशेष प्रवर्गासाठी जातीचा दाखला (SC, ST) किंवा माजी सैनिक / दिव्यांग प्रमाणपत्र
- मशिनरीच्या कोटेशनसह प्रकल्प अहवाल
- जागेचा भाडेकरार किंवा मालकीची कागदपत्रे
- पासपोर्ट फोटो व हमीपत्र (नमुना पोर्टलवर)
अर्ज कसा करायचा
- मशिनरी, बांधकाम / शेड आणि खेळते भांडवल यांचा प्रकल्प अहवाल तयार करा (आमचे प्रकल्प अहवाल टूल वापरा).
- maha-cmegp.gov.in वर वैयक्तिक अर्जदार म्हणून ऑनलाइन अर्ज करा. अंमलबजावणी यंत्रणा (जिल्हा उद्योग केंद्र किंवा खादी व ग्रामोद्योग मंडळ) आणि बँक शाखा निवडा.
- जिल्हास्तरीय समिती अर्ज तपासते, गरज असल्यास मुलाखत घेते आणि अर्ज बँकेकडे पाठवते.
- बँक प्रकल्प तपासून कर्ज मंजूर करते. उद्योजकता विकास (EDP) प्रशिक्षण पूर्ण करा आणि स्वतःचा वाटा भरा.
- बँक कर्ज वितरित करते आणि अनुदानाची मागणी करते. अनुदान 3 वर्षे बँकेत राहते आणि नियमित परतफेड असल्यास कर्जखात्यात जमा होते.
अधिकृत पोर्टल: maha-cmegp.gov.in. PMEGP साठी: PMEGP पोर्टल (KVIC).
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
CMEGP मध्ये किती अनुदान मिळते? सर्वसाधारण प्रवर्गाला शहरी भागात प्रकल्प खर्चाच्या 15% आणि ग्रामीण भागात 25%. विशेष प्रवर्गाला (अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, महिला, माजी सैनिक, दिव्यांग) शहरी 25% आणि ग्रामीण 35%. ₹50 लाखांच्या उत्पादन प्रकल्पावर कमाल ₹17.5 लाख, ₹20 लाखांच्या सेवा प्रकल्पावर कमाल ₹7 लाख.
CMEGP कर्जाचा व्याजदर किती आहे? योजनेत वेगळा व्याजदर ठरलेला नाही. बँक तिचा नेहमीचा टर्म लोन / MSME व्याजदर लावते (तो कॅल्क्युलेटरमध्ये टाका). अनुदान 3 वर्षे बँकेत राहते आणि नंतर कर्ज कमी करते. या 3 वर्षांत अनुदानाच्या भागावर व्याज लागेल का, हे बँकेला विचारा.
CMEGP साठी पात्रता आणि वयोमर्यादा काय? महाराष्ट्राचा अधिवास असलेले 18 ते 45 वयाचे (विशेष प्रवर्गासाठी 50) नवीन उद्योग सुरू करणारे. ₹10 लाखांवरील प्रकल्पासाठी 7वी आणि ₹25 लाखांवरील प्रकल्पासाठी 10वी उत्तीर्ण. एका कुटुंबातून (स्वतः व जोडीदार) एकच व्यक्ती, आणि आधी सरकारी अनुदान घेतलेले नसावे. 2025 मध्ये वयाची कमाल अट काढल्याचे काही ठिकाणी लिहिले आहे; जिल्हा उद्योग केंद्राकडे खात्री करा.
CMEGP कर्ज कोणत्या बँका देतात? महाराष्ट्रातील शेड्यूल्ड बँका CMEGP प्रकरणे घेतात; बँक ऑफ महाराष्ट्र आणि RBL बँकेची योजना पाने आहेत. maha-cmegp.gov.in वर अर्ज करताना बँक व शाखा निवडता येते.
प्रकल्प अहवाल (project report) लागतो का? होय. बँक तुमच्या प्रकल्प अहवालावर कर्ज मंजूर करते: मशिनरी, शेड / बांधकाम, खेळते भांडवल, विक्री व परतफेडीचे नियोजन. आमचे मोफत प्रकल्प अहवाल टूल वापरा.
PMEGP आणि CMEGP मध्ये फरक काय, कोणती योजना चांगली? दोन्हीत अनुदानाचे दर (15–35%) आणि मर्यादा (₹50 लाख / ₹20 लाख) सारख्याच. CMEGP ही महाराष्ट्र शासनाची योजना, अधिवास व वयाची अट आहे; PMEGP केंद्राची (KVIC), वयाची कमाल मर्यादा नाही आणि OBC व अल्पसंख्याकांना विशेष दर. PMEGP ला 31 मार्च 2026 पर्यंत मंजुरी होती, मुदतवाढ अजून निश्चित नाही, म्हणून 2026 मध्ये बहुतेक महाराष्ट्रातील अर्जदारांसाठी CMEGP अधिक खात्रीचा मार्ग आहे.
CMEGP उद्योग यादी (udyog list) PDF मराठीत मिळेल का? कोणते उद्योग चालतात आणि कोणते नाहीत, हे शासन निर्णयात व maha-cmegp.gov.in वर दिले आहे; अर्जात उद्योग निवडता येतो. सध्याची यादी जिल्हा उद्योग केंद्राकडून घ्या; या पानावर तिची प्रत नाही.
स्रोत: CMEGP शासन निर्णय क्र. योजना-2019/प्र.क्र.121/उद्योग-7, दि. 1 ऑगस्ट 2019 (सुधारणा 11 नोव्हेंबर 2022), मैत्री (महाराष्ट्र शासन), myscheme.gov.in, RBL बँक, बँक ऑफ महाराष्ट्र व महासंवाद (माहिती व जनसंपर्क महासंचालनालय) लेख; PMEGP: KVIC मार्गदर्शक सूचना 2022 व 7 डिसेंबर 2023 च्या सुधारित सूचना. नियम 11 ऑक्टोबर 2026 रोजी तपासले.
आणखी मोफत टूल: PMEGP अनुदान कॅल्क्युलेटर · मुद्रा कर्ज कॅल्क्युलेटर · अण्णासाहेब पाटील कर्ज (व्याज परतावा) · बँक कर्जासाठी प्रकल्प अहवाल · सर्व टूल